Juno Jüpiter’e Kavuştu

Roma mitolojisinde baş tanrı Jüpiter’in karısı olan Juno, yaratıcı gücü ve doğurganlığı temsil etmektedir. Bugünlerde Juno’nun Jüpiter’ine kavuştuğu haberlerini duymuş olabilirsiniz. Tabii burada bahsi geçen Juno tanrıça Juno olmadığı gibi kavuştuğu da kocası değil Güneş Sistemi’mizin en büyük gezegeni olan Jüpiter!

5 Ağustos 2011’de Dünya’dan yola çıkan Juno uzay aracı Jüpiter’e Temmuz 2016’da ulaştı. 5 Temmuz’da Jüpiter’in yörüngesine girdikten sonra Jüpiter ve uyduları Io, Europa ve Ganymede’nin aşağıdaki [1] fotoğrafını çeken Juno’nun Şubat 2018’e kadar görevini sürdürmesi planlanmış.

 

Juno, “JunoCam” adı verilen yükek çözünürlüklü renkli bir optik kameraya sahip. Jüpiter, Io, Europa ve Ganymede’nin fotoğrafı da bu kamerayla çekilmiş.

Öte yandan bilimsel araştırmalar için Juno’da çok daha fazlası mevcut:

  • Kütleçekim alanının hassas ölçümü için kullanılacak sistem [2].
  • Altı dalgaboyunda ölçüm yaparak Jüpiter’in atmosferini daha iyi anlamamıza imkân sağlayacak mikrodalga radyoölçeri [3].
  • Manyetik alan ölçer [4].
  • Plazma ve yüksek enerjili parçacık ver radyo/plazma dedektörleri [5,6].
  • Kızılötesi ve morötesi görüntüleme ve tayf ölçümü yapacak aletler [7].

Tarih öncesinden beri Jüpiter’i görebiliyoruz. Sonuçta Jüpiter çıplak gözle görebildiğimiz ve sabit yıldız arkaplanına (gökküreye) göre hareket eden yedi gök cisminden (Güneş, Ay, Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter, Satürn) biridir. Yıllarca Jüpiter’e pek çok anlam yükledi insanlık. Tabii Jüpiter’e bakışımız insanlığın gelişimiyle de gelişti.

Jüpiter’le tanışıklığımız çok eskilere dayansa da Jüpiter’in yapısını anlamaya ve çevresindeki uyduların varlığını ortaya koymaya ancak teleskoplar yardımıyla başladık. Yerdeki ve Hubble Uzay Teleskopu gibi Dünya yörüngesindeki teleskoplarla Jüpiter ve uyduları hakkında pek çok bilgiye kavuştuk. 

Jüpiter’i daha iyi tanıyabilmek için ona pek çok insansız uzay aracı da gönderdik. Bunların ilki 1973’de Jüpiter’e ulaşan Pioneer 10 aracıydı. Bu uzay araçlarıyla hem Jüpiter hem de uyduları hakkında çok değerli bilgiler öğrendik. Jüpiter yüzeyinde yüzyıllardır devam eden büyük fırtınanın detaylı görüntülerinden (aşağıda solda)[8], Jüpiter’in Europa uydusunun buzla kaplı ve içinde su okyanusu barındırdığı düşünülen yüzeyini (aşağıda sağda) [9] ayrıntılı olarak bu uzay araçları sayesinde topladık. 



Peki Juno, Jüpiter hakkında bizlere neler söyleyebilir? Juno’nun gelişmiş aletleriyle sadece Jüpiter’den güzel fotoğraflar elde etmekle kalmayacağız:

  • Jüpiter’in atmosferinin kimyasal yapısını, sıcaklığının yüksekliğe göre değişimini ve bulut hareketlerini daha ayrıntılı olarak ortaya koyabileceğiz. Böylece örneğin Jüpiter atmosferindeki su miktarını daha yüksek bir kesinlikle belirleyebileceğiz. Bu, gezegenlerin nasıl oluştuğuyla ilgili kuramlarda ince ayarlar yapmamıza imkan verecek. Üstelik Güneş Sistemi’mizin yapısı ve evrimiyle ilgili bilgilerimizi arttırmış olacağız.
  • Jüpiter’in etrafındaki kütleçekim alanındaki değişimleri ölçerek gezegenin iç yapısı hakkında daha iyi kestirimlerde bulunabileceğiz.
  • Jüpiter’in manyetik alanının yapısını ve bu manyetik alanın Jüpiter atmosferiyle nasıl etkileştiğini daha iyi anlayabileceğiz.

Jüpiter hakkında bilgilerimizin katlanacağı günler yaklaşıyor. Bilimi takibe devam!  

 

Kaynaklar:

[1] https://www.nasa.gov/mission_pages/juno/images/index.html

[2] http://ssed.gsfc.nasa.gov/IPM/PDF/1130.pdf

[3] http://ieeexplore.ieee.org/xpls/abs_all.jsp?arnumber=6956004&tag=1

[4] http://junomag.gsfc.nasa.gov/

[5] http://www.jhuapl.edu/newscenter/pressreleases/2016/160629.asp

[6] http://www-pw.physics.uiowa.edu/juno/

[7] http://lasp.colorado.edu/home/mop/files/2016/03/3Gladstone-1.pdf

[8] http://www.jpl.nasa.gov/releases/2002/release_2002_166.html

[9] https://lightsinthedark.com/2013/04/05/europa-has-water-and-h2o-too/

28-12-2017